Si t'i njohësh mashtrimet me ofertat e punës në Gjermani?

Çdo vit shumë shqiptarë kërkojnë punë në Gjermani, dhe bashkë me ofertat e vërteta qarkullojnë edhe oferta të rreme: "vizë e garantuar", "punë pa intervistë", "paguaj sot që të zësh vendin". Ky udhëzues nuk flet për asnjë firmë të caktuar. Ai përmbledh atë që thonë Agjencia Federale e Punës (Bundesagentur für Arbeit, BA), Dogana (Zoll), portali i qeverisë Make it in Germany dhe ligjet gjermane, të kontrolluara më 31 tetor 2026, që të mund ta verifikosh vetë një ofertë.

Shenjat e rrezikut

Agjencia Federale e Punës, te pyetja "Si i dalloj ofertat e dyshimta të punës?", jep katër rregulla:

• mos bëj asnjë pagesë nëse ke dyshime;
• mos prano kontratë pune nëse askush nuk ka kontrolluar më parë përshtatshmërinë tënde ose nëse nuk ke bërë intervistë;
• kontrollo kontaktet që të japin, për shembull në faqen zyrtare të firmës;
• mos jep të dhëna personale nëse nuk je i sigurt me kë po flet.

Nga ligjet dhe faqet zyrtare që citojmë më poshtë, dalin edhe këto sinjale alarmi:

• të kërkojnë para përpara "për vendin e punës", "për dosjen" ose "për rezervimin": ndërmjetësi privat nuk mund të marrë paradhënie (shih më poshtë);
• shuma e kërkuar për ndërmjetësim është mbi 2.000 euro;
• nuk të japin asgjë me shkrim, ose të japin kontratë në një gjuhë që nuk e kupton;
• paga e premtuar është nën pagën minimale gjermane;
• të thonë se mund të punosh pa leje qëndrimi për punë, për shembull si turist: Dogana e quan punësim të paligjshëm punësimin e të huajve pa titullin e nevojshëm të qëndrimit;
• të shkruajnë ose të telefonojnë "në emër të BA-së" për punë online ose për të kërkuar të dhënat e bankës: BA ka paralajmëruar për SMS phishing dhe telefonata të rreme të tilla. Këshilla e saj: mos u përgjigj, mbylle telefonin, mos jep të dhëna personale.

Çfarë lejon ligji për ndërmjetësit privatë

Ndërmjetësit privatë të punës (private Arbeitsvermittler) janë të ligjshëm në Gjermani, por Kodi Social III (SGB III) u vë rregulla të qarta.

SGB III § 296: kontrata dhe tarifa

• Kontrata mes ndërmjetësit dhe personit që kërkon punë duhet të jetë me shkrim dhe duhet të shkruajë tarifën e ndërmjetësit. Ndërmjetësi duhet të ta japë përmbajtjen e kontratës në formë teksti.
• Paguan vetëm nëse kontrata e punës është lidhur falë ndërmjetësimit të tij.
• Ndërmjetësi nuk mund të kërkojë dhe as të marrë paradhënie (Vorschüsse).
• Tarifa, përfshirë TVSH-në, nuk mund të kalojë 2.000 euro, përveç rasteve me kupon ndërmjetësimi të Agjencisë së Punës ose kur një rregullore e veçantë parashikon ndryshe për profesione të caktuara.
• Për një minijob (punësim i vogël, geringfügige Beschäftigung) ndërmjetësi nuk mund të marrë asnjë tarifë; për au pair jo më shumë se 150 euro.
• Në tarifë përfshihen të gjitha shërbimet për përgatitjen e ndërmjetësimit, si vlerësimi i njohurive dhe këshillimi profesional: nuk mund të të faturohen veçmas.

SGB III § 297: marrëveshjet e pavlefshme

Janë të pavlefshme (unwirksam) marrëveshjet që e kalojnë kufirin e tarifës, ato që kërkojnë para veçmas për shërbime që bëjnë pjesë te ndërmjetësimi, ato që nuk janë me shkrim, si dhe çdo marrëveshje pagese me dikë që kërkon vend formimi profesional (Ausbildung).

SGB III § 299: çfarë duhet të të thotë ndërmjetësi kur vjen nga jashtë

Kur ndërmjetësimi bëhet përtej kufirit, para se të lidhësh kontratën e punës ndërmjetësi duhet të të informojë me shkrim, me shpenzimet e tij dhe në gjuhën tënde ose në një gjuhë që e kupton, për: emrin dhe adresën e punëdhënësit, fillimin dhe kohëzgjatjen e punës, vendin e punës, pagën bashkë me ndalesat, pushimet vjetore, afatet e largimit nga puna, kontratat kolektive që zbatohen dhe shërbimet e këshillimit, ku përmenden edhe zyrat sipas § 45b të Ligjit për qëndrimin.

Kush duhet të paguajë

Lista e kontrollit "Fair rekrutieren im Ausland" e portalit Make it in Germany u kërkon punëdhënësve parimin "paguan punëdhënësi": punëtorët nuk duhet të paguajnë tarifa ndërmjetësimi dhe kosto rekrutimi, edhe pse kjo nuk është e ndaluar në parim. Po ai dokument paralajmëron se oferta shumë të lira të ndërmjetësve për punëdhënësin mund të jenë shenjë që kostot u kalojnë punëtorëve.

Si duket një ofertë dhe kontratë e ligjshme

Sipas Ligjit për dëshminë e kushteve të punës (Nachweisgesetz, § 2), punëdhënësi duhet t'i shkruajë kushtet kryesore të punës, t'i nënshkruajë dhe të t'i dorëzojë. Ndër to:

• emri dhe adresa e të dyja palëve;
• data e fillimit dhe, për kontratat me afat, data e mbarimit;
• vendi i punës dhe një përshkrim i shkurtër i detyrave;
• kohëzgjatja e periudhës së provës, nëse ka;
• paga dhe pjesët e saj (orët shtesë, shtesat, shpërblimet), kur dhe si paguhet;
• orari i punës, pushimet dhe, nëse ka, sistemi i turneve;
• pushimet vjetore;
• procedura dhe afatet e largimit nga puna.

Emrin e palëve, pagën dhe orarin duhet t'i kesh me shkrim jo më vonë se dita e parë e punës; pjesën tjetër brenda 7 ditëve kalendarike ose një muaji, sipas pikës.

Paga minimale. Sipas Doganës, nga 1 janari 2026 paga minimale e përgjithshme është 13,90 euro bruto në orë, dhe nga 1 janari 2027 do të jetë 14,60 euro. Në disa sektorë ka paga minimale më të larta sipas kontratave kolektive.

Leja për të punuar. Si shtetas shqiptar të duhet një leje qëndrimi që të lejon punën; në disa raste, gjatë procedurës së vizës, duhet edhe miratimi i Agjencisë Federale të Punës, e cila kontrollon që paga, orari dhe kushtet të jenë si ato të punëtorëve gjermanë. Shiko udhëzuesin tonë për Westbalkanregelung.

Si e verifikon një punëdhënës dhe një ofertë

1. Kërko firmën vetë, jo nga lidhjet që të dërgojnë: faqja zyrtare, adresa, numri i telefonit. Shumë firma janë në regjistrin tregtar (Handelsregister), që mund ta kontrollosh në portalin e përbashkët të landeve.
2. Kontrollo nëse oferta ekziston në kanalet zyrtare: BA rekomandon bursën e punës të Make it in Germany dhe kërkimin e punës të Agjencisë Federale të Punës.
3. Kërko intervistë (edhe online) dhe gjithçka me shkrim: kontratën e ndërmjetësimit dhe ofertën e punës.
4. Krahaso pagën me pagën minimale dhe llogarit ndalesat që të deklarohen.
5. Pyet falas institucionet publike: BA ofron këshillim falas për ata që jetojnë jashtë Gjermanisë dhe duan të punojnë atje. Sipas § 45b të Ligjit për qëndrimin, që nga 1 janari 2026 ekziston edhe një shërbim kombëtar falas këshillimi për çështje pune dhe sigurimesh shoqërore për shtetasit e vendeve të treta, edhe për ata që jetojnë ende jashtë vendit.

Ku raportohet

• Puna e zezë, punësimi i paligjshëm dhe paga nën minimum raportohen te Finanzkontrolle Schwarzarbeit (FKS) në Zyrat kryesore doganore (Hauptzollämter), me shkrim ose me telefon, edhe anonimisht. Në faqen e Doganës gjen zyrën kompetente.
• Dogana dënon shkeljet e pagës minimale, por pagën që të takon duhet ta kërkosh vetë nga punëdhënësi, me rrugë civile.
• Mesazhet ose telefonatat e rreme në emër të BA-së mos i ndiq; kontakto BA-në nga kanalet e saj zyrtare.

Ky udhëzues nuk është këshillë ligjore dhe nuk vlerëson asnjë firmë apo agjenci të caktuar. Për rastin tënd drejtohu Agjencisë Federale të Punës, Doganës ose një shërbimi publik këshillimi.